วันที่ 2 พฤศจิกายน 2569 เวลา 08.55 น. สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินไปยังอาคารเฉลิมพระเกียรติ 7 รอบ พระชนมพรรษา มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี ทรงเป็นประธานในพิธีเปิดการแข่งขันดาราศาสตร์และฟิสิกส์ดาราศาสตร์โอลิมปิกระหว่างประเทศ ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ครั้งที่ 5 หรือ IOAA-jr 2026 ซึ่งประเทศไทยเป็นเจ้าภาพจัดขึ้นระหว่างวันที่ 1–8 พฤศจิกายน 2569 มีผู้เข้าร่วมการแข่งขันจากนานาประเทศ รวม 24 ทีม
ในการนี้ นายณรงค์ เทพเสนา ผู้ว่าราชการจังหวัดอุบลราชธานี พร้อมด้วยนายประเสริฐ จันทรรวงทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ผู้บริหารมูลนิธิส่งเสริมโอลิมปิกวิชาการและพัฒนามาตรฐานวิทยาศาสตร์ศึกษาฯ หรือมูลนิธิ สอวน. ผู้บริหารมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี หัวหน้าส่วนราชการ และคณะกรรมการจัดการแข่งขัน เฝ้าทูลละอองพระบาทรับเสด็จ
การแข่งขันครั้งนี้จัดโดยมูลนิธิ สอวน. ร่วมกับศูนย์ สอวน. สาขาดาราศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี จังหวัดอุบลราชธานี กระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย
การจัดงานมีวัตถุประสงค์เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี องค์ประธานมูลนิธิ สอวน. เนื่องในโอกาสทรงเจริญพระชนมายุ 72 พรรษา ในปีพุทธศักราช 2570 พร้อมส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพด้านดาราศาสตร์และฟิสิกส์ดาราศาสตร์ของเยาวชนไทยในเวทีนานาชาติ ตลอดจนสร้างเครือข่ายความร่วมมือทางวิชาการและความสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมระหว่างประเทศสมาชิก
.
ภายในพิธี รองศาสตราจารย์พินิติ รตะนานุกูล เลขาธิการมูลนิธิ สอวน. กราบบังคมทูลรายงานความเป็นมาของการแข่งขันและประกาศราชสดุดีเฉลิมพระเกียรติคุณ รองศาสตราจารย์ชุตินันท์ ประสิทธิ์ภูริปรีชา อธิการบดีมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี กราบบังคมทูลสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ และรองศาสตราจารย์บุญรักษา สุนทรธรรม กราบบังคมทูลรายงานการจัดการแข่งขัน พร้อมกราบบังคมทูลเบิกผู้ควบคุมทีม ผู้สังเกตการณ์ และนักเรียนผู้เข้าร่วมการแข่งขัน จำนวน 24 ทีม ยืนถวายความเคารพ
จากนั้น พระราชทานเกียรติบัตรแก่ผู้แทนหน่วยงานเจ้าภาพร่วมและผู้สนับสนุนการจัดงาน จำนวน 8 ราย ทอดพระเนตรวีดิทัศน์เฉลิมพระเกียรติ “เจ้าฟ้านักดาราศาสตร์” และการแสดงศิลปวัฒนธรรมไทย ได้แก่ “ฟ้อนเทิดพระเกียรติ” โดยนักเรียนโรงเรียนพิบูลมังสาหาร และการแสดงชุด “4 แสงแห่งอุบล” ภายใต้แนวคิด “จักรวาลแห่งศิลป์ถิ่นสยาม งามล้ำเมืองอุบล” ถ่ายทอดอัตลักษณ์และความงดงามของศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น
.
โอกาสนี้ มีพระราชดำรัสเปิดการแข่งขัน โดยทรงกล่าวถึงความสำคัญของการศึกษาดาราศาสตร์และฟิสิกส์ดาราศาสตร์ ซึ่งช่วยให้มนุษย์เข้าใจโลก ดวงดาว และเอกภพ อีกทั้งส่งเสริมให้เยาวชนรู้จักสังเกต ตั้งคำถาม คิดวิเคราะห์อย่างมีเหตุผล และแสวงหาคำตอบด้วยกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ อันเป็นทักษะสำคัญสำหรับการเรียนรู้และการดำเนินชีวิตในอนาคต
พร้อมกันนี้ ทรงเน้นย้ำถึงการเปิดโอกาสให้เยาวชนพัฒนาศักยภาพตั้งแต่วัยเยาว์ โดยการแข่งขันทางวิชาการเป็นเวทีแห่งการเรียนรู้ แลกเปลี่ยนประสบการณ์ และสร้างมิตรภาพระหว่างเยาวชนจากนานาประเทศ พร้อมทรงสนับสนุนให้ผู้เข้าร่วมการแข่งขันเรียนรู้สิ่งใหม่ กล้าตั้งคำถาม และแลกเปลี่ยนความคิดเห็นระหว่างกัน
.
สำหรับการแข่งขัน IOAA-jr 2026 แบ่งเป็น 2 ภาคหลัก ได้แก่ ภาคทฤษฎี ทดสอบความรู้ด้านดาราศาสตร์และฟิสิกส์ดาราศาสตร์ และภาคปฏิบัติ ทดสอบทักษะการสังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์ทั้งเวลากลางวันและกลางคืน โดยนักเรียนจะได้ใช้เครื่องมือทางดาราศาสตร์ สังเกตและจำแนกวัตถุท้องฟ้า วิเคราะห์ตำแหน่งและลักษณะของปรากฏการณ์ต่าง ๆ ตลอดจนนำความรู้ทางทฤษฎีมาประยุกต์ใช้ในการปฏิบัติจริง
ภายในงานยังจัดนิทรรศการเฉลิมพระเกียรติ นำเสนอพระมหากรุณาธิคุณด้านการส่งเสริมการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ของเยาวชนไทย ผ่านโครงการตามพระราชดำริและความร่วมมือระหว่างสถาบันทั้งในประเทศและต่างประเทศ รวมถึงนิทรรศการประวัติและพัฒนาการของการแข่งขันดาราศาสตร์และฟิสิกส์ดาราศาสตร์โอลิมปิกระหว่างประเทศ ตลอดจนความสำเร็จของเยาวชนไทย ซึ่งในการแข่งขัน IOAA-jr ครั้งที่ 4 เมื่อปี 2568 สามารถคว้า 2 เหรียญทอง และ 3 เหรียญเงิน
.
นอกจากนี้ มีนิทรรศการโอลิมปิกวิชาการของศูนย์ สอวน. มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี ครอบคลุม 6 สาขาวิชา ได้แก่ ดาราศาสตร์ ฟิสิกส์ คณิตศาสตร์ ชีววิทยา เคมี และคอมพิวเตอร์ ซึ่งเปิดโอกาสให้นักเรียนในพื้นที่ 6 จังหวัด ได้แก่ อุบลราชธานี ศรีสะเกษ ยโสธร อำนาจเจริญ มุกดาหาร และนครพนม ได้พัฒนาความรู้และทักษะทางวิชาการ เพื่อก้าวสู่การแข่งขันระดับชาติและระดับนานาชาติ
.
ในโอกาสเดียวกัน พระราชทานถ้วยรางวัลแก่เยาวชนผู้ชนะเลิศการแข่งขันตอบปัญหาวิชาการ “รายการเยาวชนอยากรู้” ประจำปีการศึกษา 2567 ระดับประถมศึกษาตอนปลาย มัธยมศึกษาตอนต้น และมัธยมศึกษาตอนปลาย จำนวน 6 ราย โดยนางสุพรรณี บุญถูก นายกยุวพุทธิกสมาคมอุบลราชธานี กราบบังคมทูลเบิกผู้ได้รับรางวัลเข้ารับพระราชทานถ้วยรางวัล พร้อมนำคณะผู้บริหารสถานศึกษา ครูผู้ดูแล คณะกรรมการสมาคม และเจ้าหน้าที่ จำนวน 23 ราย เข้าเฝ้าทูลละอองพระบาท
.
การเป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันครั้งนี้เป็นโอกาสสำคัญในการแสดงศักยภาพด้านวิทยาศาสตร์ศึกษาของประเทศไทย และส่งเสริมบทบาทของจังหวัดอุบลราชธานีในฐานะพื้นที่แห่งการเรียนรู้ระดับนานาชาติ พร้อมสร้างแรงบันดาลใจให้เยาวชนก้าวสู่การเป็นนักวิทยาศาสตร์ นักดาราศาสตร์ และนักวิจัยในอนาคต
ข้อมูล: ฝ่ายประชาสัมพันธ์และวีดิทัศน์ พิธีเปิดการแข่งขันดาราศาสตร์และฟิสิกส์ดาราศาสตร์โอลิมปิกระหว่างประเทศ ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ครั้งที่ 5
