มาลัยถั่วดิน คือ ภูมิปัญญาท้องถิ่นและการแสดงออกถึงพลังแห่งศรัทธาของชาวอีสาน โดยเฉพาะในพื้นที่ อำเภอโพธิ์ไทร จังหวัดอุบลราชธานี ซึ่งเป็นการนำ "ถั่วดิน" หรือ ถั่วลิสง มาต้มและร้อยเรียงเข้าด้วยกันอย่างประณีตเพื่อใช้เป็นเครื่องบูชาในงานบุญประเพณี
นายรณรุทธิ์ ครองยุทธ นายอำเภอโพธิ์ไทร จังหวัดอุบลราชธานี เปิดเผยว่า ในงานบุญพระเวส (การเทศน์มหาชาติ) เราจะเห็นมาลัยถั่วดินแขวนประดับอยู่รอบศาลาการเปรียญหรือ ธรรมาสน์ การนำถั่วดินมาถวายพระในรูปแบบมาลัยสะท้อนถึงสิ่งสำคัญคือ: อานิสงส์แห่งความตั้งใจ: การนำของกินที่หามาได้ด้วยน้ำพักน้ำแรงมาประดิดประดลอยเป็นของใช้บูชา แสดงถึง ความเคารพสูงสุด -วัฏจักรชีวิต: ถั่วดินหนึ่งฝึกเปรียบเสมือนผลผลิตที่งอกเงยจากความอดทน เมื่อนำมาถวายพระก็เป็นการส่งต่อความ อุดมสมบูรณ์กลับคืนสู่ศาสนา
"ถั่วดินอีสาน" ตั้งแต่จุดเริ่มต้นในผืนดินไปจนถึงกลายเป็นมาลัยบูชาพระ แต่ละนตอนมีดังนี้
1. วิถีการปลูก: ความอดทนใต้ผืนดินทราย
ในเขตภาคอีสานที่มีสภาพดินปนทราย ถั่วดิน คือพืชที่ปรับตัวได้ดีเยี่ยมครับ หลังจากชาวบ้าน
เกี่ยวข้าวเสร็จในช่วงฤดูหนาว ผืนนาที่ยังมีความชื้นหลงเหลืออยู่จะถูกโถเพื่อปลูกถั่วดินทันที ถั่วเหล่านี้เติบโตเงียบๆ
อยู่ใต้ดิน โดยอาศัยเพียงน้ำค้างและแสงแดดที่แผดเผาของอีสาน
.
ในพื้นที่อำเภอโพธิ์ไทร ทุกตำบล ปลูกถั่วดิน ได้ทุกที่
และในพื้นที่แถบริมแม่น้ำโขง เช่น ตำบลสองคอน ตำบลเหล่างาม ตำบลสำโรง ตามริมฝั่งโขง แถบสาบสามโพก/ หาดหิน
ร้อยไร่ /หาดสลึง/ หาดช่องแคบปากบ้อง /และตลอดแนวฝังโขง จะปลูกแบบไม่ต้องรดน้ำ ไม่ใส่ปุ๋ย ดินดีมีอินทรีย์ดี
เป็นถั่วดินอินทรีย์ ปลอดสาร เมล็ดอิ่มเอิบเต็ม
- ความมันที่ได้จากดิน: ดินทรายช่วยให้ฝักถั่วขยายตัวได้ดีและแกะง่าย
- การเก็บเกี่ยว: เมื่อใบเริ่มเหลือง ชาวบ้านจะรวมตัวกันมา "ลงแขก" ถอนถั่วดินขึ้นมาสะบัดดินออก กลิ่นดินที่ผสผสมกับกลิ่นถั่วสดคือเอกลักษณ์ของฤดูกาลนี้เลย
2. ศิลปะการร้อยมาลัย: ความประณีตจากผลผลิต
เมื่อได้ถั่วดินมาแล้ว ชาวบ้านจะคัดเลือกฝักที่มี "สองเมล็ด" หรือ "สามเมล็ด" ซึ่งมีรูปทรงสมบูรณ์ที่สุดมา
ล้างให้สะอาดและต้มจนสุก จากนั้นจึงเข้าสู่กระบวมการที่ต้องใช้สมาธิและความใจเย็น นั่นคือการร้อยมาลัย
- เทคนิคการร้อย: ใช้เข็มมาลัยและด้ายเส้นหนา ค่อยๆ แทงผ่านเปลือกถั่วทีละฝัก จัดวางให้สลับฟันปลาหรือเรียง
เป็นชั้นๆ จนกลายเป็นพวงมาลัยที่มีน้ำหนักและรูปทรงที่แปลกตา
- เอกลักษณ์: มาลัยถั่วดินไม่มีสีสีสันฉูดฉาดเหมือนดอกไม้ แต่มีความสวยงามแบบธรรมชาติและมีกลิ่นหอมอ่อมอ่อนๆ
ของถั่วต้ม
จากเรื่องราวทั้งหมดนี้ คุณคิดว่า "ความยาก" ที่สุดของการเปลี่ยนถั่วดินจากของกินในไร่มาเป็นมาลัย บูชาพระ นำจะอยู่ที่ขั้นตอนไหนมากที่สุดครับ? ระหว่างตอนที่ต้องถอนถั่วกลางแดด หรือตอนที่ต้องนั่งร้อยฝักถั่วทีละ ฝักให้กลายเป็นมาลัย? นี่แหละครับ ความน่าทึ่ง " Amazing โพธิ์ไทร มาลัยถั่วดิน"